Vliegen naar N’Djamena
De internationale luchthaven van N’Djamena ligt vlak bij het centrum en is de enige luchthaven met een noemenswaardig internationaal aanbod. Vanuit Nederland en België reis je altijd met een overstap. De gebruikelijke routes lopen via Parijs, Istanbul, Addis Abeba, Caïro of Casablanca; het aantal vluchten per week is klein, waardoor een gemiste aansluiting je zo twee dagen kost. Boek daarom ruime overstaptijden en een doorgaand ticket, en vlieg zo mogelijk overdag aan. De aankomstprocedure duurt lang: paspoortcontrole, controle van het gelekoortsbewijs en bagage-inspectie, met daarna de registratie die bij het visum hoort.
Binnenlands vliegen
Binnenlandse lijndiensten zijn er nauwelijks. Tsjaad heeft in de loop der jaren verschillende nationale maatschappijen gehad, maar het aanbod is telkens beperkt gebleven en verdwijnt geregeld helemaal. Ga er dus niet van uit dat je een binnenlandse vlucht kunt boeken zoals in Europa. Wat wel werkt, zijn charters: kleine toestellen naar de landingsbanen van Zakouma, Abéché of Faya-Largeau, meestal geregeld door de reisorganisatie of het kamp waar je verblijft. Zo’n charter naar Zakouma verkort een rit van twee dagen tot ruim een uur en is voor korte reizen vaak het verschil tussen wel en niet gaan.
Over de weg: wat verhard is en wat niet
Van het wegennet van tienduizenden kilometers is maar een klein deel geasfalteerd, geconcentreerd rond de hoofdstad en op de assen naar het zuiden en het oosten. De verharde verbinding van N’Djamena via Bongor naar Moundou en verder naar Doba is de belangrijkste levensader van het land; ook de route oostwaarts richting Abéché is grotendeels verhard, al varieert de staat per traject. Alles daarbuiten is piste: zand, grind, kleigrond of uitgesleten spoor.
In de regentijd verandert dat beeld volledig. Zwarte kleigrond in het zuiden en midden wordt onberijdbaar, wadi’s lopen in een uur vol en trajecten die in januari drie uur kosten zijn in augustus weken achtereen dicht. Plan langeafstandsritten daarom in het droge seizoen, zie de beste reistijd, en reken ook dan met lage gemiddelde snelheden: 40 tot 60 kilometer per uur over piste is normaal.
Geen enkele spoorlijn: Tsjaad is een van de grootste landen ter wereld zonder spoorwegen. Plannen voor een lijn naar Kameroen en Soedan zijn er al decennia, maar er ligt geen meter rails. Alle goederen komen per vrachtwagen binnen, vooral via de haven van Douala, ruim 1.700 kilometer van de hoofdstad.
Terreinwagen met chauffeur
Voor iedere reis buiten de hoofdstad is een terreinwagen met lokale chauffeur de standaardoplossing. Zelf huren en rijden is voor bezoekers ongebruikelijk en onverstandig: de chauffeur kent de sporen, de controleposten en de dorpen waar brandstof te krijgen is, en spreekt Frans en Tsjadisch Arabisch. Voor het noorden geldt bovendien dat organisaties in konvooi rijden van minimaal twee voertuigen, met reservebanden, extra jerrycans, water voor enkele dagen en satellietcommunicatie; losse ritten zijn daar geen optie, zoals ook op de pagina veiligheid staat. Reken voor een wagen met chauffeur en brandstof op enkele honderden euro’s per dag, peiljaar 2025; tarieven lopen sterk uiteen en stijgen met de afstand tot een tankstation.
Bussen, busjes en motortaxi’s
Tussen de grotere steden rijden bussen en minibusjes, meestal vroeg in de ochtend en pas als ze vol zijn. Ze zijn goedkoop, maar vertrektijden zijn indicatief, de bagage gaat op het dak en de rijstijl is stevig. Voor korte afstanden binnen de stad zijn er gedeelde taxi’s met een vaste route en motortaxi’s; die laatste zijn snel en goedkoop, maar leveren het grootste deel van de verkeersongevallen. In Abéché en andere provinciesteden zijn ze vaak het enige stedelijke vervoer. Naar Kameroen kun je over de brug bij Kousséri de grens over; de rivieren de Chari en Logone worden verder met pirogues en veerponten overgestoken. Voorwaarden, routes en grensposten wijzigen; controleer voor vertrek het actuele reisadvies van de Nederlandse en Belgische overheid.