Ligging en omvang
Tsjaad ligt in het hart van Afrika, zonder ook maar één meter kustlijn: de dichtstbijzijnde zee (de Golf van Guinee bij Douala) ligt ruim 1.700 kilometer van N'Djamena. Met 1.284.000 km² is het het vijfde land van Afrika en ruim dertig keer Nederland. Het grenst aan zes landen: Libië in het noorden, Soedan in het oosten, de Centraal-Afrikaanse Republiek in het zuiden, en Kameroen, Nigeria en Niger in het westen.
Drie klimaatzones
Van noord naar zuid doorloopt Tsjaad drie totaal verschillende werelden:
- De Sahara beslaat het noordelijke derde deel: zandzeeën, grindvlakten en het vulkanische Tibesti-gebergte. Hier valt soms jaren geen regen.
- De Sahel vormt de middenmoot: een gordel van doornstruweel en gras waar herders met kuddes tussen de regens door trekken. Jaarlijkse neerslag: 200–600 mm.
- De Soedan-savanne in het zuiden is groen en dichtbevolkt: hier vallen 800 tot 1.200 mm regen per jaar en groeit vrijwel al het voedsel van het land.
Bergen en hoogtepunten
Het Tibesti-massief is het dak van de Sahara. De Emi Koussi (3.415 m) is een uitgedoofde schildvulkaan met een caldera van twaalf kilometer doorsnede. In het oosten ligt het Ennedi-massief, een zandsteenplateau vol natuurlijke bogen — waaronder de Aloba-boog — dat sinds 2016 op de Werelderfgoedlijst staat. Het laagste punt is de Bodélé-depressie (±160 m), 's werelds grootste stofbron: haar sediment bemest via de wind zelfs het Amazonewoud.
Water: rivieren en het Tsjaadmeer
Twee rivieren dragen het land: de Chari (±1.400 km) en haar zijrivier de Logone, die bij N'Djamena samenvloeien en leeglopen in het Tsjaadmeer. Dat meer was in de jaren zestig ±25.000 km² groot en is sindsdien met meer dan 90% gekrompen — een van de zichtbaarste klimaatdrama's ter wereld. In de Sahara overleven wonderlijk genoeg wél permanente meren: de meren van Ounianga, gevoed door fossiel grondwater.
Cijfer om te onthouden: Tsjaad meet hemelsbreed ±1.760 km van noord naar zuid. Wie van Bardaï naar Moundou reist, doorkruist hetzelfde klimaatverschil als tussen de Sahara en Zuid-Frankrijk.