Eén tijdzone voor het hele land
Tsjaad valt volledig binnen de West-Afrikaanse tijd (WAT), oftewel UTC+1. Er is geen enkele uitzondering: in N’Djamena in het uiterste zuidwesten is het even laat als in Faya-Largeau, ruim 750 kilometer noordelijker in de woestijn. Dat is opmerkelijk voor een land dat van noord naar zuid meer dan 1.700 kilometer meet, maar in de oost-westrichting is Tsjaad smal genoeg om met één zone toe te kunnen.
Even belangrijk: Tsjaad kent geen zomertijd. De klok gaat er nooit een uur vooruit of achteruit, zoals in vrijwel heel Afrika. De officiële tijd is dus twaalf maanden per jaar dezelfde, en alle verschuivingen in het tijdsverschil komen van de Europese kant.
Het verschil met Nederland en België per seizoen
Nederland en België wisselen wel: in de laatste weekenden van maart en oktober schakelen ze tussen Midden-Europese tijd (UTC+1) en Midden-Europese zomertijd (UTC+2). Daardoor verandert het verschil met Tsjaad twee keer per jaar.
| Periode | Tijd in Nederland en België | Tijd in Tsjaad | Verschil |
|---|---|---|---|
| Laatste zondag van oktober tot laatste zondag van maart | 12.00 uur (UTC+1) | 12.00 uur | geen verschil |
| Laatste zondag van maart tot laatste zondag van oktober | 12.00 uur (UTC+2) | 11.00 uur | Tsjaad één uur achter |
De Europese Unie discussieert al jaren over het afschaffen van het halfjaarlijkse klokverzetten. Zolang dat niet gebeurt, blijft bovenstaand schema gelden; wordt het wel afgeschaft, dan verandert alleen de Europese kant van de rekensom. Regels en afspraken kunnen dus wijzigen — ga voor de zekerheid uit van de actuele tijdzone-instelling van je telefoon zodra die op het Tsjadische netwerk zit.
Bellen, vergaderen en online contact
Het gelijklopen in de winter maakt contact met het thuisfront eenvoudig: negen uur ’s ochtends in Amsterdam of Brussel is negen uur ’s ochtends in N’Djamena. In de Europese zomer moet je een uur bijtellen als je vanuit Tsjaad belt. Houd er verder rekening mee dat kantoren en overheidsdiensten hun dag vroeg beginnen — vaak al rond zeven uur — en dat rond het vrijdagmiddaggebed veel bureaus dichtgaan; zie religie in Tsjaad voor de achtergrond daarvan. Hoe je ter plaatse verbinding krijgt, staat in internet en telefonie.
Vluchten, aankomsttijden en overstappen
Vliegtickets vermelden altijd lokale tijden, dus je hoeft zelf niets om te rekenen — maar reken de vluchtduur wel na, anders lijkt een vlucht in de zomer een uur korter dan hij is. Veel toestellen uit Parijs, Istanbul of Addis Abeba landen in N’Djamena in de late avond of ’s nachts, wat betekent dat je in het donker aankomt en je vervoer en overnachting vooraf geregeld wilt hebben. Zie vervoer in Tsjaad voor de mogelijkheden en visum voor Tsjaad voor de papieren die je bij aankomst nodig hebt; de eisen daarvoor kunnen veranderen en alleen de Tsjadische autoriteiten en de ambassade zijn daarin gezaghebbend.
Daglicht en het ritme van de dag
Tsjaad ligt tussen ongeveer 8 en 24 graden noorderbreedte. Daardoor varieert de daglengte veel minder dan in Europa: rond N’Djamena schommelt die het jaar rond tussen ruwweg elfeneenhalf en dertien uur. De schemering is kort — binnen een halfuur na zonsondergang is het donker — dus plan wandelingen, ritten over onverharde wegen en aankomsttijden ruim voor het invallen van de duisternis. In de hete maanden verplaatst het dagelijkse leven zich naar de vroege ochtend en de late namiddag; welke maanden dat zijn, lees je in beste reistijd.
Let op aan de oostgrens: Soedan en Libië gebruiken UTC+2. Wie Tsjaad in het oosten binnenkomt of verlaat, zet zijn horloge dus een uur vooruit of achteruit. Aan de grenzen met Niger, Nigeria, Kameroen en de Centraal-Afrikaanse Republiek verandert er niets: die landen zitten allemaal op UTC+1.