Gele koorts: verplicht en gecontroleerd
Tsjaad eist van reizigers een internationaal inentingsbewijs tegen gele koorts. Dat wordt bij aankomst op de luchthaven van N’Djamena daadwerkelijk gecontroleerd, en ambassades vragen er bij de visumaanvraag vaak al om. De prik mag alleen worden gezet in een erkend gelekoortsvaccinatiecentrum, in Nederland doorgaans bij een GGD-reisspreekuur of een reizigerspolikliniek. Zorg dat je minstens tien dagen vóór vertrek bent gevaccineerd, want zo lang duurt het voor het bewijs geldig is. Sinds 2016 geldt een eenmalige vaccinatie in beginsel levenslang; een oud boekje uit de jaren negentig kan dus nog voldoen.
Wat verder wordt aangeraden
De Nederlandse reizigersadvisering werkt met richtlijnen van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR); in België geeft onder meer het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen advies. Voor Tsjaad komen daar meestal de volgende inentingen ter sprake:
- DTP tegen difterie, tetanus en polio, met aandacht voor het poliogedeelte;
- hepatitis A, standaard bij vrijwel elke reis naar de regio;
- buiktyfus, zeker bij eenvoudige accommodatie en straatvoedsel;
- hersenvliesontsteking met een viervoudig ACWY-vaccin, omdat Tsjaad in de meningitisgordel ligt;
- hepatitis B en rabiës bij langer verblijf, werk in de zorg of reizen ver van een ziekenhuis.
Welke prikken jij nodig hebt hangt af van je route, de duur van je verblijf, je leeftijd en je medische voorgeschiedenis. Maak daarom acht tot zes weken voor vertrek een afspraak bij de GGD of een reizigerskliniek; sommige series vragen meerdere bezoeken. Eisen kunnen bovendien wijzigen, bijvoorbeeld wanneer de Wereldgezondheidsorganisatie aanvullende bewijsstukken vraagt voor polio. Het reisadvies van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken en van de Belgische FOD Buitenlandse Zaken vermeldt zulke veranderingen; de medische kant hoort bij de GGD of het LCR thuis.
Seizoensrisico: hersenvliesontsteking piekt in de meningitisgordel juist in het droge seizoen, ruwweg december tot mei, wanneer de stoffige harmattan waait — precies de maanden die als beste reistijd gelden.
Malaria: het hele land, het hele jaar
Malaria komt in heel Tsjaad voor, ook in de hoofdstad, en de gevaarlijke variant met Plasmodium falciparum overheerst. Het risico is het grootst in het zuiden en tijdens en na de regentijd, ruwweg juni tot november, maar het verdwijnt in de rest van het jaar niet. Voor Tsjaad wordt vrijwel altijd malariatabletten geadviseerd; welk middel voor jou geschikt is bepaalt de arts. Neem het volgens voorschrift, ook in de dagen of weken na thuiskomst.
Minstens zo belangrijk is muggenwerend gedrag: een middel met DEET op onbedekte huid, lange mouwen en broekspijpen tussen zonsondergang en zonsopgang, en slapen onder een geïmpregneerde klamboe. Niet elke accommodatie heeft er een, dus neem er zelf een mee; zie ook de inpaklijst. Koorts binnen een jaar na terugkeer is altijd reden om een arts te bezoeken en te melden dat je in Tsjaad bent geweest.
Reisapotheek en dagelijkse voorzorg
Neem alles mee wat je nodig kunt hebben, want buiten de hoofdstad is de apotheekvoorraad beperkt en zijn nagemaakte medicijnen een reëel probleem; zie ook de pagina over gezondheid. Denk aan: je eigen medicatie met een Engelstalige verklaring van de arts, ORS voor uitdroging, middelen tegen diarree, een breed werkend antibioticum op recept, pijnstillers, wondontsmetting, pleisters en zwachtels, een pincet, een koortsthermometer, zonnebrand met hoge factor en oogdruppels tegen stof. Drink uitsluitend water uit een verzegelde fles of water dat je zelf hebt gefilterd en ontsmet, sla ijsblokjes over en eet warm bereid voedsel.
Zorg ter plaatse
De gezondheidszorg in Tsjaad is beperkt: er zijn weinig artsen per inwoner en gespecialiseerde zorg is vrijwel alleen in N’Djamena te vinden, waar enkele ziekenhuizen en privéklinieken werken. Bij een ernstig ongeval of een hartinfarct is uitvliegen naar Europa of naar een land met betere voorzieningen de reële optie. Sluit daarom een reisverzekering met medische repatriëring per vliegtuig af en controleer of die ook geldt bij het geldende reisadvies, waarover meer op de pagina veiligheid. Bloedtransfusies buiten een betrouwbare kliniek vermijd je.